Ben jij autonoom of gecontroleerd gemotiveerd?

Waarom de een meer succes heeft dan de ander
Hoe komt het dat sommige personen succesvol hun voedingsgewoontes kunnen aanpassen en onder controle kunnen houden, terwijl anderen hier grote moeite mee hebben en constant pogingen ondernemen die mislukken? Volgens de ‘Self-determination-theory' zijn er verschillende redenen waarom iemand wel of niet tot gedragsverandering kan komen. Zo is het soort motivatie waarover iemand beschikt afhankelijk van de mate van interesse voor de gedragsverandering. Daarnaast kunnen personen door hun sociale omgeving worden beïnvloed om hun gedrag te veranderen.

Wat is motivatie?
Motivatie is een gedrevenheid om energie te investeren in een actie waarvan je denkt dat hij de vervulling van je eigen behoefte dichterbij brengt. Iemand verandert zijn of haar gedrag omdat hij of zij het gevoel heeft er iets positiefs aan over te houden. 

Ben jij intrinsiek of extrinsiek gemotiveerd?
Er zijn twee motivatietypes te onderscheiden, namelijk intrinsieke motivatie en extrinsieke motivatie.

De begrippen intrinsieke en extrinsieke motivatie spelen een belangrijke rol bij het beschrijven van het begrip motivatie. Motivatie is nodig om een doel te bereiken. Het is daarmee ook de wil om een doel te bereiken. We spreken van intrinsieke motivatie wanneer je ervaart dat de taak op zich een beloning is. Je vindt de taak zelf leuk om te doen. Een uitspraak van iemand die intrinsiek gemotiveerd is zou kunnen zijn: ‘Het is plezierig maaltijden te bereiden die goed zijn voor mijn gezondheid.'

We spreken van extrinsieke motivatie wanneer je bereid bent onmiddellijk welbevinden opzij te zetten om een doel te bereiken. Een beloning of resultaat is dan het motief om inzet te leveren.  Als je wilt afvallen dan zouden extrinsiek gemotiveerde mensen gemotiveerd blijven door resultaten te behalen.

Uit ervaring weten we dat maar enkele mensen intrinsiek gemotiveerd zijn om af te vallen, maar dat veel extrinsiek gemotiveerde mensen wel intern gemotiveerd zijn.

Uitsluitend succes met een intrinsieke motivatie?
Intrinsiek gemotiveerde mensen zullen het makkelijker hebben bij het behalen van hun doelen. Maar extrinsiek gemotiveerd mensen zijn ook heel succesvol.

Extrinsieke motivatie omvat twee vormen; de autonome en gecontroleerde vorm. Het verschil tussen deze twee vormen is dat mensen die autonoom gemotiveerd zijn zelf het initiatief nemen (intern) om iets aan hun gedrag te veranderen. Autonoom gemotiveerde personen zijn bewust bezig met gedragsverandering en hebben hier meer moeite en inzet voor over. Bij de gecontroleerde vorm komt dit initiatief niet vanuit de persoon zelf, maar uit de omgeving (extern ). Iemand die wil afvallen, omdat de huisarts dit zegt of omdat zijn of haar familie dit noodzakelijk vindt is hier een voorbeeld van.

Extrinsiek gemotiveerde mensen zijn dus niet per definitie extern gemotiveerd, maar kunnen ook intern gemotiveerd zijn!

Ook een gecontroleerde motivatie betekent niet dat de poging tot verandering per definitie zal mislukken. Je bent gemotiveerd en dat is veel beter dan geen motivatie! Ben je gecontroleerd gemotiveerd dan zal het je meer moeite kosten je plannen om te zetten in actie.

Tips voor succes:
- Ga bij jezelf na wat jou motiveert om je gedrag te veranderen. Welke voor- en nadelen heeft je huidige gedrag en welke voor- en nadelen heeft het nieuwe gedrag?
- Maak concrete plannen. Als je gezonder wilt gaan eten, hoe ga je dit dan doen? Wat ga je precies doen en wanneer?
- Kijk bij een gezondere leefstijl niet alleen naar het resultaat op de weegschaal, maar ook naar andere resultaten, zoals het afnemen van je tailleomvang, je fitter voelen en meer energie hebben.
- Beloon jezelf niet alleen voor resultaat, maar ook voor je gedrag. Is het je gelukt om te gaan sporten terwijl je hier eigenlijk geen zin in had of heb je ‘nee' kunnen zeggen tegen dat lekkere gebakje? Geef jezelf dan een compliment! 

Bron:
Pelletier, L. G., Dion, S. C., Slovinec, M., & Reid, R. (2004). Why do you regulate what you eat? Relationships between forms of regulation, eating behaviors, sustained dietary behavior change, and psychological adjustment. Motivation and Emotion, 28, 245-278.